कुनै पनि विषयमा तीन वर्षको विशेषज्ञ (स्नातकोत्तर) तह पढेपछि पिजी डिग्री दिइन्छ।

‘केही समययता विदेशबाट पिजी डिग्री ल्याएका डाक्टरहरूको प्रमाणपत्र विवादित भएपछि काउन्सिलले आफूसँग भएको अधिकार प्रयोग गर्दै उनीहरूको ज्ञान र सिप जाच्न लिखित परीक्षाको व्यवस्था लागु गर्न खोजेको हो,’ काउन्सिलका उपाध्यक्ष डा. शशी शर्माले नागरिकसँग भने। अबदेखि विशेषज्ञ तह पढेर आएका सबै डाक्टरले अभ्यास थाल्नुअघि त्यस्तो परीक्षा दिनुपर्ने उनले बताए।
करिब एक महिनाभित्र परीक्षाको नयाँ तालिका र स्वरूप सार्वजनिक गर्ने काउन्सिलको योजना छ। यसनिम्ति सम्बन्धित रोगका विशेषज्ञहरूको संगठन एवं विभिन्न विश्वविद्यालयका वरिष्ठ चिकित्सक सदस्य रहेको परीक्षा समिति गठन गरिनेछ। नेपालमा धेरैजसो इन्टरनल मेडिसिन, स्त्रीरोग, जनरल सर्जरी, मुटु, एनेस्थेसिया, हाडजोर्नी, बालरोग लगायत विशेषज्ञ आउँछन्।
‘मेरिट’भन्दा पैसाको बलमा पढ्ने प्रवृत्तिले विषयगत ज्ञान कम भएका डाक्टरको संख्या बढ्दै गएपछि काउन्सिलले यस्तो रणनीति लिएको स्रोतले बतायो।
महँगो शुल्क लिने मेडिकल कलेजहरूले सबै तहमा राम्रा विद्यार्थीलाई भन्दा एकमुष्ट लाखौं रुपैयाँ बुझाउनसक्नेलाई पढ्ने अवसर दिन्छन्। पैसा भएकाहरू नेपालमा अवसर नपाएपछि चीन, रुस लगायत देशबाट एमबिबिएस एवं विशेषज्ञ डाक्टर बनेर आउने गरेका छन्।
विदेशबाट पिजी डिग्री लिएकाहरूले सम्बन्धित अस्पतालमा बस्दै नबसी प्रमाणपत्र मात्रै ल्याएपछि काउन्सिलका अधिकारीहरू गम्भीर बनेका हुन्। त्यस्ता डाक्टरले सम्बन्धित देशमा तीन वर्ष बसेर अभ्यास गरेको प्रमाणै देखाउन नसक्दा पनि काउन्सिलले मौखिक प्रश्नका आधारमा अनुमति दिने गरेको थियो।
काउन्सिलको तथ्यांकअनुसार नेपालका मेडिकल कलेजहरूबाट वार्षिक १ सय ५० र विदेशी कलेजबाट सयजनाको हाराहारीमा स्नातकोत्तर उत्तीर्ण जनशक्ति भित्रन्छन्। हालसम्म काउन्सिलमा २ हजार ४ सय विशेषज्ञ डाक्टर दर्ता छन्।
नेपालमा सरकारीतर्फ चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान वीर अस्पताल, चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान शिक्षण अस्पताल, धरान स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा पिजी पढाइ हुन्छ। निजी क्षेत्रमा मणिपाल पोखरा, भरतपुर मेडिकल कलेज, नेपालगन्ज मेडिकल कलेज, काठमाडौं मेडिकल कलेज, काठमाडौं विश्वविद्यालय र नेपाल मेडिकल कलेज छन्।

अब डाक्टरको पनि लाइसेन्स नवीकरण
डाक्टरहरूले पनि निश्चित समयमा आफ्नो ज्ञान र सिपको परीक्षा दिएर लाइसेन्स नवीकरण गर्नुपर्ने व्यवस्था लागु हुँदैछ।
‘सबै सेवामा निश्चित म्यादको लाइसेन्स दिइन्छ, डाक्टरलाई भने एकचोटि लाइसेन्स पाएपछि जुनीजुनीसम्म काम गर्ने छुट छ,’ मेडिकल काउन्सिलका उपाध्यक्ष डा. शशी शर्माले नागरिकसँग भने, ‘हामी छिट्टै विशेष खालको परीक्षा बोर्ड बनाएर लाइसेन्स रिन्यू (नवीकरण) गर्ने सिस्टम विकास गर्दैछौं।’
यसले डाक्टरहरू लाइसेन्स नवीकरणको निम्ति आफ्नो क्षेत्रमा भएका नयाँनयाँ आविष्कारबारे अपडेट भइरहन बाध्य हुनेछन्। एकचोटि लाइसेन्स लिएपछि बीचमा लामो समय सेवा नदिए, स्वदेशमै नरहे र गलत आचरण गरेको अवस्थामा पनि खारेज हुने व्यवस्था छैन।
मेडिकल क्षेत्रमा त्रुटिका घटना बढ्न थालेपछि काउन्सिलले कम गुणस्तरका डाक्टरलाई अभ्यासबाट रोक्न कडाइ गर्ने नीतिअनुसार यस्तो व्यवस्था लागु गर्न खोजेको हो।

स्पेनी महिलाले नेपालको दुगर्ममा केटाकेटीलाई पढाउन गर्नुपरेको संघर्ष र परिवारको विखण्डन सिनेमाको कथानक हो ।

बायोपिक सिनेमा नेपालमा रहेकी स्पेनी महिला विकी सुविरानाको जीवनमा आधारित छ । केही महिनापहिले विकीको जीवनमाथि सिनेमा बनाउन नेपाली सर्वोच्च अदालतले अनुमति दिएको थियो ।

मिडिया फिल्मसले निर्माण गरेको सिनेमाको प्रिमियरमा निर्देशक इथिआर बोलिन, अभिनेत्री भेरोनिक इचुगुई र कलाकार लगायत सहभागि थिए ।

नेपाली सिनेमा ‘कागवेनी’ अभिनेता नोर्वु छिरिङ लामा र सौम्यता भट्टराईको पनि प्रमुख भूमिका छ ।

सिनेमाको सबै छायांकन नेपालमा गरिएको छ । भव्य प्रिमियरमा सिनेमा प्रिमियर गरियो । सिनेमालाई नेपालका अनुप पौडेलले सहायक निर्देशन गरेका हुन् ।

‘यो ऐतिहासिक सामग्री हो, योबिना बिपी संग्रहालय अपूर्ण थियो,’ संग्रहालय विकास समितिका अध्यक्ष परशुराम पोखरेलले भने ।

उनका अनुसार कांग्रेसले सशस्त्र संघर्ष सुरु गरेपछि विराटनगर जुट मिल्स मुक्ति सेनाको कब्जामा थियो । मिल्सभित्र ठूलो वर्कसप थियो, अहिले पनि छ । त्यही वर्कसपमा ट्याक्टरलाई मोडिफाई गरी बुलेटप्रुफ ट्यांक बनाइएको हो । ट्यांकलाई शक्तिशाली बनाउन रबरका पाङ्ग्रा झिकेर वर्कसपमै बनाइएका चेन पाङ्ग्रा हालिएको थियो ।

मुक्ति सेनाले विराटनगरका बडाहाकिमको निवास ध्वस्त पार्न यो ट्यांक प्रयोग गरेको थियो । युद्धका क्रममा मुक्ति सेनाले तोप हान्ने गरेको थियो, भुइँमा राखेर हान्दा रेन्ज नमिलेर बडाहाकिमको निवास कब्जा गर्न अप्ठ्यारो परेपछि ट्यांक बनाइएको थियो । पूर्वी मोर्चाको कमान्डरसमेत रहेका बिपीको आत्मवृत्तान्तको १३१ र १३२ पृष्ठमा ‘ट्याक्टरलाई ट्यांक बनाएपछि मात्र बडाहाकिमको निवास कब्जामा आएको’ उल्लेख छ ।

ट्यांकको मद्दतले बडाहाकिम उत्तमविक्रम राणाको निवासको पर्खाल तोडेर मुक्ति सेना भित्र प्रवेश गरेको थियो । पर्खाल तोड्न लाग्दा भित्रबाट गोली बर्संदा पनि ट्यांक बुलेटप्रुफ भएकाले चालकलाई केही भएन र निवास कब्जा सफल भयो । ट्यांकभित्र छिरेपछि बडाहाकिम राणाले सेतो झन्डा फहराएर आत्मसमर्पण गरेका थिए ।

आत्मसमर्पणपछि कांग्रेसका नेता गिरिजाप्रसाद कोइरालासहित मुक्ति सेना भित्र छिरे । कोइराला मुक्ति सेनामा पोलिटिकल कमिसारको जिम्मेवारीमा थिए । राणाले छलकपट गरेर मुक्ति सेनामाथि गोली बर्साउन लागे । एक जना राई थरका मुक्ति सेनाले कोइरालालाई धकेलेर गोलीबाट बचाएका थिए । कब्जा गर्ने मुक्ति सेनाका कमान्डर पी याक्थुम्बा थिए । रिसमा उनले खुकुरीले बडाहाकिम राणालाई छप्काउन खोजेका थिए । बिपी कोइरालासहितका कांग्रेस नेताहरूले याक्थुम्बालाई रोकेका थिए । गिरिजाप्रसाद कोइरालाले कान्तिपुर टेलिभिजनसितको अन्तर्वार्तामा बडाहाकिमले छलकपट गरी आफूमाथि गोली चलाउन लगाउँदा राई थरका नेताले आफूलाई धकेलेर बचाएको उल्लेख गरेका थिए । क्रान्ति सकिएपछि ट्यांक खुला आकाशमुनि ६२ वर्षसम्म अलपत्र थियो । सुनसरीको अमरडुवाबाट १० पाङ्ग्रे ट्रकबाट राखेर ट्यांक संग्रहालयमा ल्याउन करिब २ लाख रुपैयाँ खर्च भएको संग्रहालयका अध्यक्ष पोखरेलले बताए । ट्यांकको तौल झन्डै १० टन छ ।

सुनसरीबाट ट्यांक संग्रहालयमा लाने क्रममा ‘जबर्जस्ती’ लान खोजिएको भन्दै स्थानीयस्तरमा विरोध भएको थियो । आक्रोशित अमडुवा गाविसका बासिन्दाले ट्यांक राखिएको टहरामा आगजनी गरेका छन् । उनीहरूले ढुवानी गर्ने ट्रकको हावासमेत फुस्काएर लैजान नदिएपछि मध्यरातमा प्रहरी सहयोगमा लगिएको सुनसरी कांग्रेसका सभापति राजीव कोइरालाले बताए ।

संग्रहालयका अध्यक्ष परशुराम पोखरेलले कोइरालासहित केहीलाई साथ लिएर लग्न खोजेको भन्दै गाविसका पूर्वअध्यक्ष जीवछ रायलगायत स्थानीयले ‘जबर्जस्ती लग्न खोजेको’ भन्दै अवरोध गरेका थिए । ‘स्थानीयले प्रशासनबाट चिठी र सबै राजनीतिक दलको सहमतिमा मात्र लग्न आग्रह गरेका थिए, तर हामीले कांग्रेसकै अमूल्य सम्पत्ति भएको भन्दै लिएर हिँड्यौं,’ कोइरालाले भने । ‘लानै नदिने भनेका थिएनौं, सहमति र प्रशासनिक प्रक्रिया मिलाएपछि भव्य कार्यक्रम गरी पठाउनुपर्छ भन्ने स्थानीयको अडान थियो,’ रायले भने, ‘जबर्जस्ती गरेकाले अवरोध गरेका थियाै ।’

सुनसरीका स्वतन्त्र सेनानी भीमराज नौलखाका अनुसार राणा शासकका हतियारलाई चुनौती दिन त्यसबेलाका धनाढ्य मारवाडी व्यापारी ईश्वर चन्द्रले ट्याक्टर कांग्रेसलाई उपलब्ध गराएका थिए । ट्याक्टरलाई ट्यांकमा रूपान्तरण गर्न त्यसबेला झन्डै ३ महिना लागेको थियो । ट्यांक बनाउने क्रममा दुई जना कामदारको मृत्युसमेत भएको नौलखाले बताए ।

उनका अनुसार क्रान्तिपछि लामो समय विराटनगरस्थित सरौचियामा बेवारिसे रहेको ट्यांकपछि मात्र मोरङ सुगर मिल्समा लगिएको थियो । सुगर मिल्स बन्द भएपछि साल्ट ट्रेडिङको स्वामित्वमा आएको क्षेत्रमा ट्यांक राखिएको थियो । विभिन्न पत्रपत्रिकामा ट्यांकको संरक्षण हुन नसकेको समाचार सार्वजनिक भएपछि संग्रहालयका प्रमुख पोखरेल पटक-पटक अमडुवा आएका थिए । ‘थाहा पाएपछि हामी लिन आएका हौं र साल्ट ट्रेडिङले समेत स्वीकृत दिएको छ,’ पोखरेलले सुनसरीमा भने, ‘हामी ट्यांकलाई बिपीकै चिनोका रूपमा संरक्षण गर्नेछौं ।’

तस्बिर: दिवाकर पन्त/केटिभी

रिपोर्टर्स क्लवको साक्षात्कारमा सेना समायोजन विशेष समिति सदस्य एवं कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य रामशरण महतले विशेष समितिमा छलफल नै नगरी सेनाको समायोजन सम्बन्धी कार्ययोजना सार्वजनिक गरेर माओवादीले नेपाली सेनालाई विभाजित र कमजोर बनाउने षडयन्त्र गरेको दावी गरे । ‘सरकारले विशेष समितिमा छलफल गर्नु पर्नेमा पार्टीभित्र छलफल गरेर सार्वजनिक गरेको छ,’ उनले भने, ‘ यसकार्यबाट माओवादीले सेना भित्र खेल्न खोजे प्रष्ट हुन्छ ।’

प्रस्ताव छलफल नै नभई सार्वजनिक गर्नु मुलुककै लागि दुर्भाग्यपूर्ण भएको भन्दै उनले यसले नेपाली सेनाको गरिमामा प्रतिकुल असर पार्ने आशंका ब्यक्त गरे । महतले नेपाली सेनाको गरिमामा प्रतिकुल असर पार्ने कुनै पनि काम स्विकार्य नहुने स्पष्ट पार्दै नेपाली सेनाको नामबाट सार्वजनिक भएको प्रस्ताव आधिकारिक प्रस्ताव भए त्यो गम्भीर त्रुटिपूर्ण भएको बताए ।

एमालेका तर्फबाट समिति सदस्य एवं पूर्व गृहमन्त्री भीम रावलले सेनाको प्रस्ताव विशेष समितिमा छलफल नै नगरी प्रधानमन्त्रीले नै प्रस्ताव बाहिर सार्वजनिक गरेको दाबी गर्दै दलहरुवीच सहमति नै नगरी, विना गृहकार्य ल्याएको सेनाको कार्ययोजना आफूहरुलाई मान्य नभएको स्पष्ट पारे ।

रावलले लडाकुको क्षमता नै नहेरी दर्जा र संख्या निकालिएको कार्ययोजना नेपाली सेना भित्र अर्को सेना बनाउने षडयन्त्र भएको भन्दै त्यो कुनै पनि हालतमा एमालेलाई स्विकायर्ं नहुने बताए । उनले भने, ‘सेनाले पनि ऐन कानून र सहमति मान्नु पर्छ । तालिम र शिक्षा विना सेना हुन्छ भन्ने कुरा मान्न सकिँदैन ।’

माओवादीलाई निरन्तर आतंकवादी सूचीमा राखिरहँदा नेपालको शान्ति प्रक्रियालाई सहयोग गर्ने अमेरिकी प्रयासमा अप्ठेरो महसुस गर्नुभएको छ कि ? माओवादीका पछिल्ला क्रियाकलाप त्यो सूचीबाट हटाउनका लागि पर्याप्त देखिन्छन् ?

माओवादीले काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासका केही कर्मचारीमाथि आक्रमणलगायत सन् १९९६ देखि २००६ सम्मको द्वन्द्वका समयमा गरेका क्रियाकलापका कारण अमेरिकाले उनीहरूलाई दुई भिन्दाभिन्दै आतंकवादी सूचीमा राखेको थियो । तर त्यसयता माओवादीले लिएका विशेषगरी शान्ति प्रक्रियालाई सहयोग गर्नेलगायत केही प्रयासका कारण हामी उत्साहित भएका छौं । हामीलाई आशा छ, उनीहरूले यसलाई निरन्तरता दिनेछन् र उनीहरूले सबै प्रकारका हिंसा र आतंक त्याग्नेछन् । मलाई लाग्छ, त्यसले नै उनीहरूलाई आतंकवादी सूचीमा राख्ने वा नराख्ने भन्नेबारेमा ठूलो भूमिका खेल्नेछ । त्यसो त माओवादीलाई त्यो सूचीबाट हटाउने प्रक्रिया सुरु भइसकेको छ । शान्ति प्रक्रियालाई निरन्तर रूपमा सघाएर माओवादीले फेरि एकपल्ट हिंसा र आतंक बन्द गरेको सार्वजनिक घोषणा गरेको खण्डमा यो प्रक्रिया छिटो गर्न अत्यन्त सहयोग मिल्नेछ ।

त्यसो भए माओवादीलाई उक्त सूचीबाट कहिलेसम्म हटाइएला ?

म यसबारे निश्चित समयसीमा तोक्न चाहन्नँ । सामान्यतया यसका लागि निकै लामो समय, कहिलेकाहीं दुई वर्षसम्म पनि लाग्न सक्छ, किनभने यो हाम्रा विभिन्न निकायबीचको निकै जटिल प्रक्रिया हो । म खुलस्त पार्न चाहन्छु, यस्तो सूचीबाट निकै कम समूह मात्र बाहिर आउन सकेका छन् किनभने यो निकै अग्लो बन्देज हो । यसलाई सकारात्मक दिशा दिनका लागि माओवादीले सकेसम्म सबै काम गरेर हामीलाई सहयोग गर्नेछन् भन्ने आशा हामीले गरेका छौं ।

तिब्बती शरणार्थीको मामिलामा नेपाल निकै अप्ठेरोमा परेको देखिन्छ । एकातिर नेपालले ‘एक चीन नीति’ लाई समर्थन गरेको छ, जसअन्तर्गत आफ्नो भूमिमा चीनविरोधी गतिविधि नियन्त्रण गर्नुपर्ने बाध्यता छ । अर्कातिर, त्यसो गरेको खण्डमा नेपाललाई सहयोग रोक्का गर्नेजस्ता चेतावनी पश्चिमी मुलुकबाट आउने गरेको छ (उदाहरणका लागि अमेरिकी कंग्रेसमेनको हालैको प्रतिक्रिया) । तपाईं यो मामिलामा नेपालको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ भन्ने ठान्नुहुन्छ ?

तपाई‌का पाठकले बुझ्नुपर्छ कि तिब्बत मामिला भनेको संयुक्त राज्य अमेरिकामा निकै संवेदनशील विषय हो । अमेरिकी जनताका लागि मात्र नभएर अमेरिकी कंग्रेसका थुप्रै सदस्यका लागि समेत यो महत्त्वपूर्ण प्राथमिकताको विषय हो । तपाईंको प्रश्नको हकमा भने तिब्बती शरणार्थीको ‘ट्रान्जिट’ का लागि नेपाल सरकारले खेलिरहेको सहजीकरण प्रयासको हामीले सधैं प्रशंसा गरेका छौं । एक चीन नीतिबारे हामी कुनै विरोधाभास देख्दैनौ‌ । संयुक्त राज्य अमेरिकाको पनि आफ्नै एक चीन नीति छ र अझै पनि चीनमा रहेका मित्रहरूसँग यसबारे रचनात्मक ढंगले छलफल गरिरहेका छौं । हामीलाई आशा छ, उनीहरूको ट्रान्जिट सहजीकरणलाई नेपालले निरन्तरता दिनेछ । त्यसमाथि बरु नेपालले लामो समयदेखि बस्दै आएका तिब्बती शरणार्थीलाई वैधानिकता दिनुपर्छ । कतिपय शरणार्थी त ५० वर्षदेखि समेत बस्दै आएका छन् । तिनले पनि नेपाली नागरिकले पाएसरह सुविधा पाउने सुनिश्चित गरिनुपर्छ भन्ने कुरा पनि महत्त्वपूर्ण प्राथमिकता भएको औंल्याउन चाहन्छु ।

नेपालका प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले हालै मात्र नेपाल भारत र चीनबीचको पुल बन्न चाहन्छ भनेका थिए । अमेरिकी परिप्रेक्ष्यमा यो भनाइ कस्तो देखिन्छ ?

मेरो विचारमा यो निकै सान्दर्भिक तर्क हो । संयुक्त राज्य अमेरिका अहिले समग्र क्षेत्रकै समायोजनबाट प्राप्त हुन सक्ने अवसरमा केन्द्रित भएको छ । तपाईंलाई थाहै छ, मेरो जिम्मेवारी दक्षिण तथा मध्य एसियातिर समेत रहेको छ । (अमेरिकी) विदेशमन्त्री (हिलारी) क्लिन्टनले ‘नयाँ सिल्क रोड’ नाममा उहाँको नयाँ दूरदृष्टि अगाडि सार्नुभएको छ, जसले सडक, रेल लाइन, विद्युत् र ऊर्जाको सञ्जाल निर्माणमा मद्दत पुर्‍याउनेछ । यी सञ्जालले दक्षिण र मध्य एसिया दुवै क्षेत्रलाई जोड्नेछन् । फलस्वरूप बंगलादेश र भारतले आफ्नो सम्बन्ध सुधार गर्नका लागि कुराकानी गरिरहेका छन् । त्यसमाथि दक्षिण एसियाको भारत, बंगलादेशदेखि दक्षिण पूर्वको बर्मासम्म देखिँदै गएको समायोजनको अवसर हेर्दा नेपाल निकै राम्रो अवस्थितिमा छ भन्ने मलाई लाग्छ । तपाईंले भनेजस्तै नेपालले पूर्व-पश्चिम व्यापारबाट मात्र नभई भारत र चीनबीचको उत्तर-दक्षिण व्यापारबाट पनि उत्तिकै फाइदा लिन सक्छ । त्यति हुँदाहुँदै पनि नेपालले थप वैदेशिक लगानी आकषिर्त गर्नका लागि देखिएका अवरोध सम्बोधनको प्रयास गर्नुपर्छ ।

केहीअघि मात्र नेपाल र अमेरिकाबीच व्यापार तथा लगानीसम्बन्धी सम्झौता (टिफा) मा हस्ताक्षर भएको थियो । अमेरिकी लगानीकर्तामाझ नेपालको जलविद्युत्, सूचना प्रविधि, पर्यटनजस्ता क्षेत्रमा लगानी गर्ने कुनै नयाँ चासो पाउनुभएको छ ?

मेरो विचारमा ठिकैखालको चासो देखिएको छ, तर म यसलाई बढाइचढाइ गर्न चाहन्नँ । अमेरिकी कम्पनीले खोजेजस्तै प्रकारको आकर्षक लगानीमैत्री वातावरण बनाउन नेपालमा अझै धेरै काम गर्न आवश्यक छ । नेपाल तुलनात्मक रूपले सानो देश हो र शान्ति प्रक्रिया अझै सकिएको छैन । त्यहाँ अझै पनि भ्रष्टाचार, विद्युत्माथिको पहुँचजस्ता थुप्रै चुनौती छन् । यसले पनि अमेरिकी वा अरूका लागि पनि व्यवसाय गर्न कठिन बनाएको छ । त्यसैले यस्ता यावत् चुनौती सम्बोधन गर्ने प्रयास गर्नु नेपालका लागि निकै महत्त्वपूर्ण छ । त्यसबेला अमेरिकी व्यवसायलाई तपाईंहरूकहाँ भित्र्याउन सहयोग गर्नका लागि अमेरिका दरिलो साझेदार हुन सक्नेछ । यस दिशामा हामीले केही पाइला चालिसकेका पनि छौं । उदाहरणका लागि अमेरिकी चेम्बर अफ कमर्सको प्रतिनिधिमण्डलको भारत भ्रमणका बेला नेपालमा समेत लैजान सहजीकरण गरिएको थियो । दक्षिण एसियामा धेरै अमेरिकी कम्पनीहरूको उपस्थिति भइसकेको छ । त्यसैले नेपालमा आउन सक्ने लगानीका अवसर खोज्ने तिनीहरू नै पहिला हुनेछन् । तर पनि मैले भनेका क्षेत्रमा सुधार भएको हामी हेर्न चाहन्छौं ।

नेपालले अहिले चर्को ऊर्जा अभाव झेलिरहेको छ । यो समस्यासँग जुध्न अमेरिकाले सहयोग गर्न सक्दैन ?

मेरो विचारमा पहिलो कुरा ऊर्जाजस्ता परियोजनामा वैदेशिक लगानी आकषिर्त गर्न केही आन्तरिक अवरोधलाई सम्बोधन गर्नुपर्छ । जसले लगानी गर्छन्, तिनलाई सहुलियत दिनुपर्छ, चाहे ती लगानी कम्पनी हुन् वा सार्वजनिक-निजी साझेदारी नै किन नहुन् । मलाई थाहा छ, निजी क्षेत्रको थप लगानी प्रोत्साहित गर्नका लागि आवश्यक सुधारका काम अघि बढाउन (नेपालका लागि अमेरिकी) राजदूत (स्कट एच) डिलिसी र उहाँको टोलीले सम्बन्धित निकायसँग मिलेर काम गरिरहनुभएको छ । जहाँसम्म हाम्रो सहायता कार्यक्रमको कुरा छ, क्षेत्रकै सबैभन्दा ठूलामध्येको कार्यक्रम नेपालमा रहेको तथ्यप्रति हामीलाई गर्व छ । नेपाली जनतालाई हामीले वाषिर्क करिब ८ करोड अमेरिकी डलर (करिब साढे ६ अर्ब रुपैयाँ) सहयोग गर्दै आएका छौं ।

पहिलोपल्ट अमेरिकी कंग्रेसमा ‘नेपाल ककस’ स्थापना भएको छ । पिस कोर स्वयंसेवकहरू लामो अन्तरालपछि नेपाल जाँदै छन् । मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन्सको सहायता सूचीमा नेपाल पनि छानिएको छ । यस्ता तथ्यले दुई देशबीच सम्बन्ध अझै मजबुत हुँदै गएको देखिन्छ । सुधारिएको यो सम्बन्धबाट द्विपक्षीय व्यापार तथा कूटनीतिलाई अझै अगाडि बढाउन कस्तो मद्दत पुग्ला ?

संयुक्त राज्य अमेरिकालाई नेपाल र नेपाली जनतालाई सहयोग गर्ने चाहना सधैं रहेको छ । तपाईंले भनेजस्तै नेपालमा पिस कोर स्वयंसेवकको लामो र गर्व गर्नलायकको इतिहास छ । पछिल्लो समयमा भएका केही सकारात्मक प्रवृत्ति र लडाइँको अन्त्य भएको कुरा प्रतिबिम्बित गर्दै उनीहरू नेपाल र्फकन लागेकामा हामी अत्यन्त हषिर्त छौं । जनताको स्तरमा हुने यस्ता कार्यक्रमले नेपालका लागि उत्साहित र मजबुत मित्रको जमात अमेरिकामा खडा गरेको एउटा उदाहरण पनि हो यो । नेपालमा काम गरेको पिस कोरका पूर्वस्वयंसेवकहरू संसारभरका अन्यको तुलनामा सबैभन्दा उत्साहित पाउँदा म सधैं अचम्मित हुने गरेको छु । नेपालमा बिताएको क्षणका बारेमा उनीहरूसँग अहिले पनि अत्यन्त रमाइला सम्झना छन् । मेरो विचारमा यसले तपाईंको देशको आतिथ्य र तपाईंका जनताको मित्रवत् भावनालाई चिरस्थायी बनाएको छ साथै नेपाललाई सहयोग गर्न र नेपाली जनतासँग मिलेर काम गर्ने हाम्रो लामो समयदेखिको प्रयासलाई पनि यसले उजागर गरेको छ । तपाईंले भनेका मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन्सजस्ता केही नयाँ कार्यक्रम भनेको शान्ति प्रक्रियाका लागि डा. (बाबुराम) भट्टराई सरकारले अँगालेका केही सकारात्मक प्रयासका कारण आएका हुन् । यो प्रगतिलाई एउटा सम्झौतामा पुर्‍याउनका लागि हामी सम्भव भएसम्म सबै प्रकारका सहयोग गर्न चाहन्छौं । र त्यसका लागि थुप्रै प्रयासका बारेमा हेरिरहेका छौ । अमेरिका र अमेरिकी जनताले नेपाललाई निरन्तर सहयोग गरिरहने कुरा हामी आश्वस्त पार्न चाहन्छौं ।

नेपालमा पूर्व-पश्चिम राजमार्ग, चक्रपथजस्ता ठूला पूर्वाधारहरू अन्य दातृ मुलुकको सहयोगमा बनेका छन् । तर अमेरिकी सरकारको सहयोगमा यस्ता ठूला पूर्वाधार बनेको देखिँदैन । दुई देशबीच बढ्दै गएको निकट सम्बन्ध र मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन्स (एमसीसी) को सहयोग सूचीमा छानिएपछि नेपालले यस्ता पूर्वाधार निर्माणमा सहयोग पाउने आशा गर्न सक्दैन ?

एमसीसीमार्फत नेपालको विकास र सुशासनमा सुधार ल्याउनका लागि कस्तो सहयोग प्रदान गर्न सकिन्छ भन्ने पहिचान गर्न हामी एउटा टोली नेपाल पठाउँदै छौं । एमसीसी कार्यक्रमको पहिलो र महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको यो सुशासनसँग सम्बन्धित छ । यसको ‘थ्रेसहोल्ड’ कार्यक्रमा परेकामा नेपालले गर्व गर्नुपर्छ जस्तो मलाई लाग्छ । फेरि पनि कस्ता प्रकारका थ्रेसहोल्ड कार्यक्रम ल्याउने भन्नेबारेमा त्यही टोलीले विचार गर्नेछ । नेपालको छनोट नेपालमा भएको प्रगतिको परिचायक हो साथै संयुक्त राज्य अमेरिकाको निकै महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम पनि हो । हामी नेपाल र संसारमा अन्यत्र पनि विशाल पूर्वाधार परियोजनाहरूमा लगानी गर्न चाहँदैनौं । हामीले संसारभरको विकास सहायतामा दशकौंदेखिको अनुभवबाट प्राप्त दक्षता प्रतिबिम्बित हुनेखालका बरु क्षमता अभिवृद्धि, तालिमजस्ता क्षेत्रमा सहयोग गछौैर्ं । सम्बन्धित देशका जनतालाई आफ्ना समस्या आफैं सम्बोधन गर्नका लागि सक्षम बनाउन हाम्रा उत्कृष्ट अभ्यास र अनुभवमार्फत सहायता गरेर फरक देखाउन सकिन्छ भन्नेमा विश्वास गर्छौं । चीन, भारत र अन्यले पूर्वाधार विकासजस्ता क्षेत्रमा उत्तिकै महत्त्वपूर्ण प्रयास गरिरहेको कुरा पनि मननयोग्य छ ।

नेपालका लागि अमेरिकी राजदूत डिलिसी र अमेरिकास्थित उनका नेपाली समकक्षी शंकर शर्मा निकै सक्रिय देखिन्छन् । तर डिलिसीलाई अमेरिकाले अवधि नपुग्दै फिर्तार् बोलाएर युगान्डाको राजदूत बनाएको छ । यसबाट के सन्देश दिन खोजिएको होला ?

यसमा केही पनि सन्देश छैन । पहिलो कुरा त राजदूत डिलिसी र उहाँको टोलीले नेपालमा गरिरहेका सबै कामका लागि हामीलाई गौरव छ । उहाँ नेपालमा उत्कृष्ट राजदूत र अमेरिकी सरकार तथा जनताको उत्कृष्ट प्रतिनिधि बन्नुभएको छ । तर युगान्डाका लागि राजदूतको मनोनयन असामान्य कुरा होइन । हाम्रा कूटनीतिज्ञहरूको नियमित सरुवा भइरहन्छ । निश्चय नै उहाँका सट्टामा हामी उत्तिकै सक्षम व्यक्तिलाई मनोनयन गर्नेछौं, ता कि यसबारे नेपाली जनता र नेपाल सरकारले कुनै चिन्ता गर्नु नपरोस् ।

नेपाली जनतालाई अरू केही भन्न चाहनुहुन्छ ?

मित्रता र साझेदारीको सन्देश दिन चाहन्छु । हामी लोकतन्त्र, समृद्धि र सुरक्षाको भविष्य सुनिश्चित गर्नका लागि संसारका सबै भागका जनतासँग मिलेर काम गर्न चाहन्छौं । मेरो विचारमा सन् २००६ यता भएका प्रगतिप्रति नेपाली जनताले गौरव गर्नुपर्छ । अत्यन्त महत्त्वपूर्ण शान्ति प्रक्रिया अघि बढ्दै गर्दा संयुक्त राज्य अमेरिकाले निरन्तर सहयोग गर्नेछ । आगामी वर्षहरूमा समृद्धि र सुरक्षा अभिवृद्धिका लागि नेपाललाई अमेरिकाले सहयोग प्रदान गरिरहनेछ । यसको प्रवृत्ति निकै सकारात्मक छ र तपाईहरूले अमेरिकालाई नेपालको एउटा बलियो मित्रका रूपमा पाइरहनुहुनेछ ।

श्रेत : नागरिकन्यूज डट कम

दर्शनार्थीको घुइँचो बिहानको तुलनामा झन् बढेको छ। यस पटक शनिबारको विदासँगै आइतबार प्रजातन्त्र दिवसको विदासमेत गरी लगातार तीन दिन सार्वजनिक विदा भएकोले पनि दर्शनार्थीको भीड पहिलेको भन्दा बढेको अनुमान गरिएको छ।

पशुपतिनाथ मन्दिर दर्शन गर्नेहरू आइतबार राति ११ बजेबाटै लाममा लागेका थिए।

दर्शनार्थीहरूका लागि चार दिशाबाट लाइनको व्यवस्था गरिएको छ। पूर्वमा गौशाला वनकाली, आर्यघाट हुँदै लाइनको व्यवस्था गरिएको छ भने पश्चिम तर्फको लाइनमा भएका भक्तजनलाई जयवागेश्वरी, भुवनेश्वरी हुँदै मन्दिर भित्र -याम्पबाट दर्शन गराइएको छ। त्यस्तै उत्तर तर्फको लाइन चुच्चेपाटी देखि मित्रपार्क हुदै मन्दिर परिसरसम्म पुगेको छ भने गौशालाबाट सुरु भएको दक्षिणको लाइन वनकाली, ६४ महादेव हुँदै भित्रिएको छ।

यस पटक एक जनालाई पशुपति दर्शनमा बढीमा आधा घण्टा लाग्ने दाबी गरिए पनि एक जनालाई सरदर साढे २ देखि ३ घण्टासम्म लाग्ने गरेको छ।

श्रेत : नागरिकन्यूज डट कम

‘मेहनतको फल पाईदो रहेछ साथी’, हर्षित मुद्रामा प्रोड्यूसर समेत रहेका अभिनेता दीलिप रायमाझीले आफ्नो सिनेमा वितरणको जिम्मा लिएको डिसिएनको कार्यालयबाट जानकारी गराए । सुरुमा ४७ सिनेमा घरमा लाग्ने भनिएपनि ३० वटामा मात्र सिमित भएको मिस युले राजधानीको विग सिनेमा र क्यूएफएक्स च्यानलबाट साढे ९ लाख ग्रस मार्क गरेको छ जुन कलेक्शन राम्रो हो ।

‘विश्वास नलागेर हामीले त दुई पटक हिसाव गर्यौ तर हिसाव ३२ लाख क्रस भएपछी यो समय खुशी नहुने कुरै भएन । ‘, निर्देशक सुरेश दर्पण पोखरेलले हर्षित मुद्रामा भने । यस्तै वितरक डिसिएनका अनुसार मिस युले राजधानीका दुई चर्चित मल्टिप्लेक्समा ८० प्रतिशत सिट प्याक भैरहेको जनाएको छ । यस्तै पूर्वाञ्चलमा पनि यो सिनेमाको ब्यापार ७० प्रतिशत भन्दा माथी रहेको रिपोर्ट प्राप्त भईरहेका छन् ।

धान उत्पादनमा अब्बल रहेझै पूर्वाञ्चलका प्रमुख सिनेमा हलहरुमा मिस यु रिलिज हुन बाकी रहेकाले पूर्वको नेक्सट रिलिजमा थप उत्साहका साथ ब्यापार हुने यूनिटले विश्वास ब्यक्त गरेको छ । आइतबार साझ सम्मको पूर्ण रिपोर्ट आझै आउन बाँकि छ

शिवरात्रीका अवसरमा काठमाडौंको पशुपतिनाथ मन्दिरमा दर्शनार्थीको घुइँचो छ । आज पाँच देखि सात लाख दर्शनार्थीले पशुपतिनाथको पूजा गर्ने अनुमान गरिएको पशुपति क्षेत्र विकास कोषको अनुमान छ । महाशिवरात्रीलाई ब्यवस्थित गर्न पशुपति क्षेत्र विकास कोषले मूल समिति अन्तर्गत विभिन्न १० वटा उपसमिति गठन गरेर परिचालन गरेको कोषाध्यक्ष नरोत्तम बैद्यले जानकारी दिनुभयो । सजिलोसँग पूजा गर्न कोषले चारवटा लाईनको व्यवस्था गरेको छ । मित्रपार्क हुँदै उत्तर गेट, गौशालाबाट दक्षिण गेट, जयवागेश्वरी तथा आर्यघाटबाट चारवटा लाइनको व्यवस्था गरिएको छ । हरेक लाइनबाट आधा घण्टा सम्ममा दर्शन गर्न सकिने कोषले दावी गरेपनि विहान दर्शनार्थीको भिडभाडका कारण अलिक समय लागेको छ । तर पछिल्ला बर्षको तुलनामा पशुपति दर्शन सजिलो भएको दर्शनार्थीले बताएका छन् । अशक्त तथा बृद्ध बद्धाको सहयोगका लागि स्वयं सेवक परिचालन गरिएको छ । सुरक्षाका लागि ६ हजार सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको कोषका सदस्य सचिव सुशील नाहटाले जानकारी दिनुभयो । दर्शनार्थीको सुविधाका लागि विभिन्न संघ सँस्थाले स्वास्थ्य शिविर, पिउने पानी र आराम गर्ने स्थानको ब्यवस्था गरेका छन् । शिवरात्रीको अवसरमा पशुपतिनाथ मन्दिरमा आउने साधुहरुको संख्या भने यसबर्ष आधा भन्दा धेरैले घटेको छ । भारतबाट नागा बाबाहरु र देशका विभिन्न ठाउँबाट साधुहरु पशुपति मन्दिरमा आउने प्रचलन छ । भारतको ईलाहाबाद प्रयागमा कुम्भमेला भईरहेकोले साधुको संख्या कम भएको अनुमान गरिएको छ । पोहोर १० हजारको हाराहारीमा साधु आएकोमा यसबर्ष अहिलेसम्म झण्डै तीन हजार मात्रै आएका छन् ।